Hiếu thảo — bắt đầu từ
một lần biết hiểu, biết thương.
Có những yêu thương đi cùng ta lâu đến nỗi ta ngỡ đó là điều hiển nhiên. Như bữa cơm mẹ chờ. Như câu hỏi vụng về của cha. Như một mái nhà vẫn để dành cho ta chỗ trở về.
Giữa những bận rộn của đời sống, ta dễ dành sự kiên nhẫn cho người ngoài, nhưng lại để người thân nhận lấy phần mệt mỏi nhất của mình. Ta có thể đi rất xa để tìm sự bình an, mà quên rằng một lời nói dịu dàng với cha mẹ cũng là một bước thực tập trở về.
Hiểu để lòng thương có chỗ nương tựa
Trong tinh thần Phật giáo, hiểu và thương nuôi dưỡng lẫn nhau. Khi chỉ nhìn một lời trách móc, ta có thể thấy khó chịu. Khi nhìn sâu hơn vào nỗi lo, tuổi già, sự cô đơn hay những tháng năm nhọc nhằn phía sau lời nói ấy, lòng ta có thêm chỗ cho sự cảm thông. Hiểu không khiến mọi khác biệt biến mất; hiểu giúp ta bớt làm đau nhau vì những khác biệt đó.
Cha mẹ cũng là con người, mang theo những giới hạn và vết thương riêng. Có điều các đấng sinh thành chưa từng được học cách nói ra. Có tình thương chỉ được biểu lộ bằng sự lo xa, bằng đôi bàn tay làm việc, bằng một câu hỏi tưởng chừng lặp lại. Nhìn thấy những điều ấy, ta có thể đáp lại bằng sự mềm mại mà vẫn chân thành.
Hiếu thảo là sự có mặt
Báo hiếu có khi là phụng dưỡng vật chất, nhưng cũng có khi là ngồi xuống bên nhau, cất điện thoại đi và nghe trọn một câu chuyện cũ. Là hỏi cha mẹ hôm nay ngủ có ngon không. Là đưa người thân đi khám, nấu một món ăn vừa miệng, hoặc chủ động gọi về khi chẳng có việc gì cần nhờ.
Đừng đợi đến khi một chỗ ngồi đã trống,
mới học cách có mặt cho nhau.
Thực tập hiếu thảo còn là chăm sóc cách mình sống: giữ sự ngay thẳng trong công việc, biết chịu trách nhiệm với lời nói, và học cách chăm sóc thân tâm. Mỗi lần ta bớt nóng giận, bớt gây tổn thương, gia đình có thêm một cơ hội được bình an.
Thương bằng sự tỉnh thức
Hiếu thảo không buộc ta đồng ý với mọi điều, cũng không đòi hỏi ai phải chịu đựng bạo lực hay tổn thương. Trong những mối quan hệ khó khăn, ta có thể giữ khoảng cách cần thiết, tìm sự hỗ trợ và đặt giới hạn rõ ràng. Sự tôn trọng vẫn có thể hiện diện trong một lời từ chối bình tĩnh. Chăm sóc mình cũng là giữ gìn khả năng thương yêu lâu dài.
Nếu cha mẹ đã khuất, lòng hiếu vẫn có nơi để tiếp tục: gìn giữ điều thiện đã được trao truyền, chăm sóc người còn sống, làm một việc lành và tưởng nhớ với lòng biết ơn. Những điều còn dang dở có thể được ôm ấp bằng sự thành thật, thay vì trở thành gánh nặng trách móc chính mình.
Một việc nhỏ, ngay hôm nay
Hôm nay, hãy thử làm một điều thật nhỏ: gọi một cuộc điện thoại, nói một lời cảm ơn, hoặc dành mười phút lắng nghe mà không vội sửa lời. Nếu còn có thể, hãy nói: “Con biết ơn cha mẹ.” Nếu chưa nói được, hãy bắt đầu bằng một hành động chăm sóc cụ thể.
Hiểu và thương không phải là điều chỉ để đọc trong sách. Đó là con đường được mở ra trong từng cuộc gặp, từng hơi thở, từng cách ta đối đãi với nhau. Và nhiều khi, bước đầu tiên của con đường ấy chỉ là dịu giọng hơn với người mình thương.
Bài viết do Hiểu & Thương biên soạn; không phải trích dẫn nguyên văn kinh điển.